De Bescherming Bevolking, beter bekend als de BB, bestond uit veel meer dan de mensen die dagelijks op een kantoor, in een commandopost of als leidinggevende werkzaam waren. Achter de organisatie stond een grote groep gewone Nederlanders die in het dagelijks leven gewoon hun werk deden, maar daarnaast een taak binnen de BB hadden.

Een deel meldde zich vrijwillig aan. Daarnaast waren er noodwachtplichtigen. Voor deze groep gold een wettelijke dienstverplichting. In beginsel rustte de noodwachtplicht op inwoners van Nederland tussen de 18 en 65 jaar die niet onder de militaire dienst vielen. Wanneer de omstandigheden dit noodzakelijk maakten, konden zij worden opgeroepen om daadwerkelijk dienst te doen bij de BB.

Deze mensen vormden het uitvoerende deel van de organisatie. Zij waren niet de beleidsmakers of commandanten, maar degenen die bij een oproep daadwerkelijk aan het werk moesten. Daarvoor werden zij opgeleid, geoefend en voorzien van de noodzakelijke kleding en uitrusting. In de archieven van de BB zijn aparte voorschriften terug te vinden over opleiding, diensttijd, kleding, uitrusting en de verschillende noodwachtfuncties.

Welke mensen konden worden ingezet?

De noodwachters werden ingedeeld naar hun taak en geschiktheid. Het ging om verschillende gespecialiseerde functies. Welke functies iemand kreeg, was onder meer afhankelijk van zijn opleiding, beroep, lichamelijke geschiktheid en de behoefte binnen de plaatselijke BB-organisatie.

EHIO – Eerste Hulp In Oorlogsomstandigheden

EHIO’ers waren opgeleid om eerste hulp te verlenen aan gewonden en slachtoffers onder oorlogsomstandigheden. Zij vormden een belangrijk onderdeel van de medische hulpverlening. Bij een oproep moesten zij beschikbaar zijn om daar waar nodig eerste medische hulp te geven.

H.J. Weinans Afd Emmen

Geneeskundige hulpverlening

Binnen de geneeskundige organisatie waren verschillende mensen nodig voor de verzorging en het vervoer van slachtoffers. Niet iedereen was arts of verpleegkundige. Ook mensen zonder een medische beroepsopleiding konden na opleiding een taak krijgen binnen de geneeskundige hulpverlening.

Brandweer

De BB beschikte over eigen brandweerorganisaties. BB-brandweerlieden konden worden ingezet bij branden die het gevolg waren van bombardementen, explosies of andere oorlogsomstandigheden. Ook het redden van mensen uit brandende of beschadigde gebouwen behoorde tot hun werkzaamheden.

Reddingsdienst

Reddingsploegen waren bedoeld voor situaties waarin mensen onder puin terecht waren gekomen. Zij moesten slachtoffers lokaliseren, bevrijden en naar een veilige plaats brengen. Daarbij kon zwaar handwerk nodig zijn: puin ruimen, stutten, zagen en graven.

Algemene hulpverlening

Niet iedere noodwachter had een specialistische medische of technische functie. Er waren ook mensen nodig voor algemene hulpverlening. Zij konden worden ingezet bij verschillende werkzaamheden wanneer zich een ramp of oorlogssituatie voordeed.

Ontsmettingsdienst

Een bijzonder onderdeel was de ontsmettingsdienst. Bij een aanval waarbij chemische stoffen, biologische middelen of radioactief materiaal vrijkwamen, moesten besmette personen, materialen en plaatsen worden behandeld. Hiervoor was speciaal opgeleid personeel nodig.

Verbindingsdienst

Een organisatie als de BB kon alleen functioneren wanneer berichten snel op de juiste plaats kwamen. Daarom waren er mensen nodig voor de verbindingen. Telefonisten, radiomensen en andere verbindingsmedewerkers zorgden ervoor dat meldingen en opdrachten konden worden doorgegeven.

Telefonisten

Telefonisten vormden een belangrijke schakel binnen de verbindingen. In een noodsituatie konden zij voortdurend berichten aannemen en doorgeven. Een telefooncentrale of verbindingspost kon daardoor een zeer drukke plaats worden.

Ordonnansen

Wanneer telefoon- of radiocommunicatie niet mogelijk was, waren ordonnansen belangrijk. Zij brachten berichten persoonlijk van de ene plaats naar de andere. Dat kon in een oorlogssituatie een gevaarlijke taak zijn.

Chauffeurs en transportpersoneel

Voor vrijwel iedere BB-dienst was vervoer nodig. Chauffeurs konden worden ingezet voor het vervoeren van gewonden, personeel, materiaal, voedsel en andere benodigdheden. Zij waren daarmee een onmisbare schakel tussen de verschillende onderdelen van de organisatie.

Technisch personeel

De BB had ook mensen nodig die technische werkzaamheden konden uitvoeren. Monteurs en andere vakmensen konden worden ingezet voor het herstellen of operationeel houden van technische voorzieningen en materieel.

Herstel- en onderhoudswerk

Bij grote schade moest niet alleen worden gered en verzorgd. Ook wegen, gebouwen, leidingen en andere voorzieningen moesten zo snel mogelijk worden hersteld. Mensen met een technisch of bouwkundig beroep konden daarvoor worden ingezet.

Bevoorrading

Een grote groep mensen was nodig om ervoor te zorgen dat de hulpverleners zelf konden blijven functioneren. Voedsel, water, kleding, brandstoffen, medische middelen en ander materiaal moesten worden aangevoerd en verdeeld.

Gewone mensen met een bijzondere taak

Achter al deze functies zaten geen anonieme nummers, maar inwoners van de eigen gemeente en regio. De bakker, timmerman, chauffeur, elektricien, kantoorbediende, verpleegkundige of winkelier kon naast zijn gewone dagelijkse leven een BB-functie hebben.

Dat maakt de geschiedenis van de BB bijzonder. De organisatie was voor een belangrijk deel afhankelijk van mensen die buiten hun BB-taak een heel normaal leven leidden.

Zij oefenden wanneer dat nodig was, kregen hun opleiding en wisten dat er een moment kon komen waarop zij daadwerkelijk moesten opkomen.

De BB was daarmee geen organisatie die alleen uit commandanten en personeel in bunkers bestond. De kracht van de BB lag juist voor een groot deel bij de duizenden mensen die bij een oproep hun gewone leven moesten onderbreken en hun aangewezen taak moesten uitvoeren.

In de archieven van de BB zijn daarom niet alleen de leiding en commandoposten terug te vinden, maar ook de indeling van de noodwachtfuncties en de beroepen die daarvoor beschikbaar waren.

De BB werd uiteindelijk gedragen door mensen uit de samenleving zelf. Mensen die in vredestijd gewoon hun werk deden, maar die in oorlogstijd of bij een grote ramp klaar moesten staan.