Stichting Archeologie Monument

Auteur: admin

De herkenningstekens van de Bescherming Bevolking

In de tijd van de Koude Oorlog was de Bescherming Bevolking (BB) een belangrijke organisatie die de Nederlandse bevolking moest voorbereiden op rampen en de gevolgen van een mogelijke oorlog. Duizenden vrijwilligers stonden klaar om hulp te bieden wanneer de nood aan de man kwam.

Binnen de BB had iedereen zijn eigen taak en verantwoordelijkheid. Maar hoe herkende je wie de leiding had en wie welke functie vervulde? Daarvoor waren er speciale onderscheidingstekens. Op dit historische overzicht zien we de verschillende helmemblemen en gekleurde aanduidingen voor onder meer commandanten, brandweerlieden, geneeskundige diensten en reddingsploegen.

Blauw, rood, groen en geel: iedere kleur en ieder teken had zijn eigen betekenis. Zo konden BB-medewerkers elkaar herkennen en wisten zij wie tijdens een inzet welke verantwoordelijkheid droeg.

Een ogenschijnlijk eenvoudige plaat, maar met een bijzonder verhaal. Achter ieder teken zat een functie, en achter iedere functie stonden vrijwilligers die zich in een onzekere tijd wilden inzetten voor de veiligheid van anderen. Dit overzicht herinnert ons aan een periode waarin de dreiging van oorlog nooit helemaal ver weg leek en de BB een belangrijke rol speelde in de voorbereiding op het onbekende.

Wie dienden er bij de BB? Help ons de namen en verhalen terug te vinden

De Bescherming Bevolking (BB) was tijdens de Koude Oorlog een organisatie waarin duizenden gewone Nederlanders een taak hadden. Mensen die overdag gewoon naar hun werk gingen, maar daarnaast waren opgeleid en aangewezen om bij een ernstige ramp of oorlogsomstandigheden dienst te doen.

Veel van deze mensen zijn inmiddels overleden. Hun namen zijn vaak verdwenen uit de herinnering, terwijl familieleden meestal nog wel weten dat vader, moeder, opa, oma, oom of tante bij de BB heeft gediend.

Wij willen proberen deze namen terug te vinden.

Wie was uw familielid?

Misschien was hij of zij EHIO’er (Eerste Hulp In Oorlogsomstandigheden), maar het kan ook iemand zijn geweest van de reddingsdienst, brandweer, geneeskundige dienst, verbindingsdienst, ontsmettingsdienst, transport of een andere BB-functie.

Misschien weet u zelfs niet precies welke functie iemand had. Ook dan is uw informatie welkom.

Daarom hebben wij op onze website een speciale pagina gemaakt waar oud-BB’ers en familieleden zich kunnen aanmelden.

U kunt daar onder andere de volgende gegevens doorgeven:

  • voor- en achternaam;
  • geboortedatum;
  • eventuele overlijdensdatum;
  • woonplaats;
  • periode waarin iemand bij de BB diende;
  • functie;
  • plaats of onderdeel waaronder iemand viel;
  • en vooral: het verhaal dat u kent.

Heeft u nog een oude foto, BB-pasje, diploma, oproepkaart of ander document? Ook dat kan via het formulier worden meegestuurd.

Niet alleen namen, maar ook verhalen

Wij zijn vooral geïnteresseerd in de verhalen achter deze mensen.

Wat deed uw vader bij de BB? Waar moest opa zich melden? Welke oefeningen werden gehouden? Wat werd er thuis over verteld? Misschien heeft iemand jarenlang een uniform, helm, pasje of foto bewaard.

Het zijn juist deze persoonlijke herinneringen die de geschiedenis van de BB levend houden.

Kent u een oud-BB’er?

Kijk eens in uw familiealbum of vraag het eens aan ouders, grootouders, ooms, tantes of andere familieleden.

Misschien blijkt dat iemand in uw familie deel uitmaakte van de BB.

U hoeft niet alles te weten. Een naam en een stukje informatie kunnen al een belangrijk begin zijn.

👉 Ga naar de pagina ‘Wie dienden bij de BB?’ en meld een oud-BB’er aan.

Samen kunnen we proberen de mensen achter de BB weer een gezicht te geven.

Want achter iedere BB’er zat een mens. En achter iedere naam zit een verhaal.

De mensen achter de BB – de noodwachters

Een bijzondere ontdekking in de B.B.-bunker: de RADIAC-calculator

Wie tijdens een bezoek aan de B.B.-bunker in Emmen goed om zich heen kijkt, ontdekt allerlei voorwerpen die herinneren aan de tijd van de Koude Oorlog. Sommige zijn direct herkenbaar, andere roepen vooral de vraag op: waar werd dit eigenlijk voor gebruikt?

Een bijzonder voorbeeld daarvan is de grote ronde rekenschijf die aan de wand hangt.

Op het eerste gezicht lijkt het misschien een grote oude schijf met cijfers en lijnen. Wie beter kijkt, ziet echter dat het om een serieus hulpmiddel gaat uit de tijd van de Bescherming Bevolking. Op de schijf staan onder andere de aanduidingen DOSE – ROENTGENS en DOSE-RATE – ROENTGENS/HOUR. Ook zijn verschillende tijdschalen aangebracht, van minuten en uren tot dagen, weken en jaren.

Rekenen met radioactieve straling

De schijf bestaat uit meerdere ronde delen die afzonderlijk van elkaar kunnen draaien. Door de verschillende schijven ten opzichte van elkaar in te stellen, kon de gebruiker berekeningen maken over radioactieve straling.

Bijvoorbeeld: hoe hoog is de stralingsdosis op een bepaald moment? Hoe snel loopt die dosis op? En misschien nog belangrijker: hoe lang kan iemand in een gebied met radioactieve besmetting blijven voordat een bepaalde dosis wordt bereikt?

In de periode van de Koude Oorlog waren dit geen theoretische vragen. De B.B. hield rekening met de mogelijkheid van een kernexplosie en de radioactieve neerslag – de zogenoemde fall-out – die daarna kon ontstaan.

B.B.-medewerkers werden daarom opgeleid om metingen te verrichten en de gevolgen van radioactieve besmetting te kunnen beoordelen. Met hulpmiddelen zoals deze rekenschijf konden meetgegevens worden vertaald naar praktische informatie voor hulpverleners en de bevolking.

Een stille herinnering aan de Koude Oorlog

Juist daarom vertelt deze schijf een bijzonder verhaal. Het laat zien hoe concreet de voorbereiding op een mogelijke kernoorlog was. Er werd niet alleen geoefend met kaarten, telefoons en noodvoorzieningen; er werd ook daadwerkelijk gerekend aan de vraag hoeveel straling mensen zouden kunnen oplopen en hoe hulpverlening in een besmet gebied mogelijk zou zijn.

De grote uitvoering die in onze bunker hangt, is bovendien bijzonder om te zien. De schijf is kwetsbaar en de verschillende onderdelen zijn niet gemaakt om door bezoekers voortdurend te worden bediend.

Daarom vragen wij bezoekers om de schijf niet aan te raken of aan de draaibare delen te draaien.

Wij willen dit bijzondere B.B.-object graag behouden zoals het nu is. Het is meer dan een oud voorwerp aan de muur: het is een tastbare herinnering aan een periode waarin Nederland zich voorbereidde op een oorlog die gelukkig nooit kwam.

Van onbekend voorwerp naar bijzonder B.B.-erfgoed

De precieze herkomst en geschiedenis van deze grote RADIAC-calculator worden momenteel verder onderzocht. We zijn daarom ook benieuwd of iemand meer informatie heeft over dit type rekenschijf, het gebruik ervan binnen de Nederlandse B.B. of de herkomst van het exemplaar dat in onze bunker aanwezig is.

Heeft u informatie, foto’s, documentatie of herinneringen aan het gebruik van deze rekenschijf? Dan horen wij dat graag.

Misschien ligt ergens in een oude B.B.-map nog het verhaal verborgen van het instrument dat al die jaren in onze bunker aan de muur heeft gehangen.

De eerste Open Monumentendag in de BB-bunker in Emmen zit erop. En wat was het een mooie en gezellige dag!

De teller bleef uiteindelijk staan op 180 bezoekers. De oudste bezoeker was maar liefst 92 jaar. We kregen bezoek van mensen die vroeger bij de Bescherming Bevolking (BB) hadden gediend en daardoor mooie en soms persoonlijke verhalen konden vertellen. Maar ook van mensen die tot vandaag geen idee hadden dat deze bunker überhaupt bestond.

Juist die combinatie maakte de dag bijzonder. Mensen kwamen binnen met herinneringen, nieuwsgierigheid of soms helemaal zonder voorkennis. En eenmaal binnen ontstonden de gesprekken vanzelf.

Wat ik persoonlijk misschien wel het leukste vond, was de belangstelling van jonge mensen. Niet alleen jongeren die door vader en moeder waren meegenomen, maar juist twintigers en dertigers die uit eigen belangstelling kwamen kijken. En het mooie was dat je hun nieuwsgierigheid zag groeien naarmate ze meer van de bunker zagen en het verhaal erachter hoorden.

Dat vind ik misschien wel de grootste winst van zo’n dag. Geschiedenis hoeft helemaal niet saai of ver weg te zijn. Je moet het alleen zichtbaar en beleefbaar maken.

Een bunker is dan niet langer zomaar een afgesloten ruimte onder de grond, maar wordt ineens een plek met verhalen over mensen, angst, voorbereiding, verantwoordelijkheid en een periode die voor veel jongeren inmiddels ver weg lijkt.

En dan besef je opnieuw hoe belangrijk het is om dit soort plekken te bewaren en open te stellen. Want wat voor de één een herinnering uit zijn of haar jeugd is, kan voor een ander het begin zijn van een nieuwe belangstelling voor geschiedenis.

180 bezoekers op de eerste Open Monumentendag in de BB-bunker. Een prachtig resultaat waar we met plezier op terugkijken.

Dank aan iedereen die kwam kijken, verhalen vertelde, vragen stelde en deze dag zo gezellig maakte.

Nu is het vooral: kijken wat morgen brengt. Misschien weer nieuwe bezoekers, nieuwe verhalen en nieuwe ontmoetingen.

Heb je de bunker vandaag gemist? Geen probleem. morgen zijn we er weer van 10 tot 16. uur. Misschien ontdek je wel een stukje geschiedenis waarvan je niet wist dat het hier verborgen lag.

Een kijkje in een voormalige BB-commandobunker tijdens de Open Monumentendagen 2026

Wat speelde zich af achter de dikke betonnen muren van een voormalige BB-commandobunker uit 1966?

Tijdens de Open Monumentendagen op zaterdag 12 en zondag 13 september 2026 krijgt iedereen de kans om dat zelf te ontdekken. Van 10.00 tot 16.00 uur staan de deuren van de bunker aan Klepel 40 in Emmen open.

De toegang is gratis.

De bunker is niet alleen een bijzonder overblijfsel uit de Koude Oorlog, maar doet tegenwoordig ook dienst als archeologische werkplaats. Bezoekers kunnen daarom niet alleen kennismaken met de geschiedenis van de bunker, maar ook met het werk van archeologen en verzamelaars.

Speciaal voor deze Open Monumentendagen hebben vader en zoon Trip uit Emmen twee vitrines ingericht. Daarin laten zij een aantal prehistorische vuurstenen werktuigen uit hun bijzondere collectie zien.

Een mooie gelegenheid om twee werelden bij elkaar te brengen: de dreiging van de Koude Oorlog onder de grond en het verre verleden van de prehistorische mens.

📍 Klepel 40, Emmen
📅 Zaterdag 12 en zondag 13 september 2026
🕙 10.00 – 16.00 uur
🎟️ Gratis toegang

Wie nieuwsgierig is naar wat er zich achter de betonnen muren van deze voormalige BB-bunker bevindt, moet deze kans zeker niet voorbij laten gaan.

© 2026 BB Bunker Emmen

Thema gemaakt door Anders Noren — Boven ↑

×
Uit het archief van Jan Veenstra
Een bijzondere ontdekking in de B.B.-bunker: de RADIAC-calculator
Wie tijdens een bezoek aan de B.B.-bunker in Emmen goed om zich heen kijkt, ontdekt allerlei voorwerpen die herinneren aan de tijd van de Koude Oorlog. Sommige zijn direct herkenbaar, andere roepen vooral de vraag op: waar werd dit eigenlijk voor gebruikt? Een bijzonder voorbeeld daarvan is de grote ronde rekenschijf die aan de wand […]
Lees verder →
fout: Content is protected !!